AFET SONRASI CSÜS HAKLARI
Afet Sonrası Görünmez Hak İhlalleri: Depremzede Kadınların CSÜS Haklarına Erişimi ve Raporlanması
6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin ardından Mersin’e göç eden ve geçici barınma alanlarında yaşam mücadelesi veren kadın ve kız çocuklarının cinsel sağlık ve üreme sağlığı (CSÜS) haklarına erişimde yaşadığı görünmeyen ihlalleri kayıt altına alan kapsamlı izleme ve hak savunuculuğu belgesi.
İzleme Raporu Kütüphanesi
10 Derinlemesine Vaka • 3 Dilde Yayın
Depremden Etkilenerek Mersin’e Gelen Kadın ve Kız Çocuklarının CSÜS Hakkına Erişimi Raporu
تقرير وصول النساء والفتيات المتأثرات بالزلزال في مرسين إلى حقوق الصحة الجنسية والإنجابية
Proje Künyesi
Projenin Amacı ve Temel Dayanağı
🏛️ 1994 Kahire Konferansı (ICPD) İlkesi
Cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri, 1994 BM Uluslararası Nüfus ve Kalkınma Konferansı’ndan bu yana ertelenemez ve devredilemez temel bir insan hakkı olarak tanımlanmıştır. Projemiz bu evrensel insan hakları standardını kriz zemininde savunmuştur.
🛡️ Beden Bütünlüğü ve Güvenli Sağlık
Afet sonrası süreçte kadınların kendi bedenleri hakkında karar verme, güvenli ve nitelikli sağlık hizmetine ulaşma ve her türlü cinsel şiddet ile istismardan uzak güvenli ortamlarda yaşama haklarının barınma merkezlerindeki durumunu belgelemeyi amaçlamıştır.
Saha Bulguları ve İzleme Sonuçları (10 Vaka Analizi)
🚫 Hizmete Erişim Engelleri
Geçici barınma merkezlerinde kontrasepsiyon (gebelik önleyici) yöntemlerine, temel kadın sağlığı muayenelerine ve acil hijyen materyallerine erişimde ciddi sistemsel kopukluklar yaşandığı belgelenmiştir.
⚠️ Karar Verme Özgürlüğünün Kısıtlanması
Afetin yarattığı çoklu psikolojik travmalar ve yerleşik toplumsal cinsiyet rollerinin baskısıyla, kadınların kendi bedenleri ve sağlık ihtiyaçları üzerindeki karar verme özerkliklerinin zedelendiği saptanmıştır.
🛡️ Güvenlik ve Mahremiyet Riski
Geçici barınma alanlarının fiziksel olarak yetersiz, kalabalık ve mahremiyetten uzak mimari yapısının kadın ve kız çocukları açısından cinsel şiddet, taciz ve istismar risklerini doğrudan artırdığı tespit edilmiştir.
📢 Bilgi Eksikliği ve İletişim Kanalları
Depremzede kadınların CSÜS hizmetlerinin nereye, hangi kamu/sağlık kuruluşuna başvurularak ücretsiz temin edilebileceğine dair erişilebilir ve çok dilli iletişim mekanizmalarının yetersiz olduğu kaydedilmiştir.
Yasa Koyuculara ve Uygulayıcılara Eylem Çağrısı
Toplumsal Cinsiyetli Afet Planı
Tüm ulusal ve yerel afet müdahale planları, kadınların özgün hijyen ve sağlık ihtiyaçlarını gözeten toplumsal cinsiyet süzgecinden geçirilmelidir.
Kesintisiz ve Ücretsiz CSÜS
Barınma alanlarında kontraseptif ve üreme sağlığı hizmetleri ücretsiz, mahremiyeti korunan ve kesintisiz mobil ünitelerle sunulmalıdır.
Fiziksel Güvenlik ve Aydınlatma
Çadır/konteyner kentlerde tuvalet, duş ve yaşam alanları kadın güvenliği ve mahremiyeti gözetilerek aydınlatılmalı ve denetlenmelidir.
Çok Dilli Sağlık İletişimi
Farklı anadillere sahip sığınmacı ve depremzede kadınlar için sağlık haklarına erişim rehberleri Türkçe, Arapça ve Kürtçe olarak yaygınlaştırılmalıdır.
